Houtrook en buren: wat mag en wat je kunt doen

Hout stoken in je tuin of pizzaoven is landelijk niet verboden, maar je moet houtrook bij de buren zoveel mogelijk voorkomen: dat staat in de zorgplicht, en je gemeente kan extra regels hebben. Klagen de buren, praat dan eerst samen; helpt dat niet, dan kunnen zij naar de gemeente, de verhuurder of de VvE.

Dit artikel gaat over stookoverlast door een pizzaoven, vuurkorf of buitenhaard. Waar je de oven neerzet, lees je in Pizzaoven buiten.

Wat de wet zegt over houtrook

Een landelijk verbod op houtstook in de tuin is er niet. Wel gelden deze regels, volgens IPLO, het informatiepunt van de overheid:

• Geen afval stoken. De Wet milieubeheer verbiedt het stoken van afvalstoffen. Daarom mag je in een vuurkorf alleen onbehandeld en ongeverfd hout verbranden.
• Zorgplicht. Heeft je gemeente geen eigen regels, dan geldt de zorgplicht uit de Omgevingswet: wie hout stookt, voorkomt of beperkt nadelige gevolgen zoveel mogelijk.
• Geen overlast. In de bruidsschat van het omgevingsplan staat een specifieke zorgplicht: wie een gebouw, erf of terrein gebruikt, neemt alle redelijke maatregelen om overlast van onder meer rook, roet en walm te voorkomen of te stoppen.
• Vuur in de open lucht. Daarvoor kan de APV van je gemeente regels hebben.

Daarnaast staat in het Burgerlijk Wetboek (artikel 5:37) dat de eigenaar van een erf de eigenaars van andere erven geen onrechtmatige hinder mag toebrengen, bijvoorbeeld door rook. Of hinder onrechtmatig is, hangt af van de aard, de ernst en de duur van de hinder, de schade en de verdere omstandigheden, waaronder het belang van de activiteit en de mogelijkheid om maatregelen te nemen. Zo zette het gerechtshof in 's-Hertogenbosch die maatstaf in 2024 uiteen, in een burenzaak over een coniferenhaag die het uitzicht vanaf een uitrit belemmerde. Over rook ging die zaak niet. De ernst van de hinder wordt volgens het hof naar objectieve maatstaven beoordeeld.

Ons advies: dit is geen juridisch advies. Hoe jouw situatie wordt beoordeeld, hangt af van de omstandigheden; vraag bij een conflict je gemeente of een jurist wat voor jou geldt.

Regels van je gemeente

Je gemeente kan in het omgevingsplan eigen regels stellen voor vuurkorven en buitenhaarden in de tuin of op het terras, schrijft IPLO. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten gaf voor houtstook aan huis voorbeeldregels, vooral bedoeld voor gedachtevorming en geen landelijke regels, zoals:

• alleen droog, schoon en ongeverfd hout
• niet stoken bij mist of windstil weer

Sommige gemeenten verbieden houtstook bij code oranje of rood van de Stookwijzer. De regels van jouw omgevingsplan vind je volgens IPLO in het onderdeel Regels op de kaart van het Omgevingsloket.

Ons advies: zoek de regels van je eigen gemeente op of vraag ze na voordat je de oven aansteekt.

De Stookwijzer

De Stookwijzer van het RIVM geeft per postcodegebied een advies voor kachel, open haard, vuurkorf en barbecue. Hij combineert windkracht met de luchtkwaliteit, per blok van 6 uur.

Code	Advies	Wanneer
Geel	Stoken zorgt voor overlast en luchtverontreiniging	Windkracht 3 of meer en luchtkwaliteitsindex (LKI) 3 of lager
Oranje	Beter nu geen hout stoken	Windkracht 3 of meer en LKI 4, 5 of 6
Rood	Stook geen hout	Windkracht 2 of minder, of LKI 7 of hoger

Een code groen bestaat niet: helemaal geen hout stoken is volgens IPLO het beste. Uit RIVM-onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de meldingen over overlast komt bij windkracht 2 of minder. In het Stookwijzer-archief zoek je per postcode en datum terug welk advies gold, vanaf 23 oktober 2024.

Als de buren klagen

De Rijksoverheid geeft voor burenoverlast deze volgorde:

1. Probeer eerst samen afspraken te maken.
2. Bij ernstige overlast kun je de verhuurder of de VvE om hulp vragen.
3. Blijft de overlast, dan kun je melden bij de gemeente, de politie of een buurtbemiddelaar.

Gemeente Den Haag zegt het ook zo: praat samen en zoek een oplossing, en vraag anders de woningcorporatie of de gemeente om hulp.

Overlast van houtrook kun je ook melden via de Stookwijzer. Bij gemeenten die zijn aangesloten, gaat de melding automatisch naar de gemeente. In de Routewijzer houtstook en overlast, een hulpmiddel voor gemeenten uit 2022, is ook voor de gemeente de eerste stap een gesprek met de stoker. Bij grote overlast kan de gemeente handhaven op de zorgplicht. Een jurist raadt daarvoor aan bewijs te verzamelen, zoals foto's, het weer op dat moment, plaats, tijd en gemaakte afspraken.

Ons advies: ben jij de stoker en komt er een klacht, spreek dan af op welke momenten je stookt, en houd je aan de Stookwijzer.

Houtrook bij de buren beperken

De Rijksoverheid geeft 4 tips:

1. Kijk op de Stookwijzer voordat je stookt. Stook niet bij weinig wind, want dan blijft de rook hangen.
2. Bekijk de regels van je gemeente.
3. Stook alleen droog, onbehandeld hout. Bewerkt hout stoken is verboden.
4. Laat je buren weten wanneer je gaat stoken, zodat zij de rook buiten kunnen houden.

Gemeente Den Haag voegt toe: stook zo weinig en zo kort mogelijk. Nat of bewerkt hout geeft volgens Den Haag extra vervuilende rook. Gemeente Helmond noemt in haar stooktips hout met maximaal 20% vocht, te meten met een houtvochtmeter. Hak je zelf hout, droog het dan minstens 2 jaar, schrijft Milieu Centraal. Welk hout je in de pizzaoven stookt, staat in Hout voor de pizzaoven.

Ons advies: heb je een oven die op gas en hout kan, bak dan met gas als de Stookwijzer code oranje of rood geeft. Meer over die keuze in Pizzaoven op hout of gas.

Waarom houtrook telt

Houtkachels, open haarden en vuurkorven stoten volgens IPLO onder meer fijnstof, koolmonoxide, roet en PAK's uit. Dat kan de gezondheid van de stoker en van buurtgenoten schaden. Particuliere houtstook veroorzaakt naar schatting 14% van de gezondheidsschade door luchtvervuiling uit binnenlandse bronnen. Van al het fijnstof (PM2,5) dat in Nederland in de lucht komt, komt volgens de Rijksoverheid 23% van houtstook bij mensen thuis.

Woon je in een appartement, lees dan ook Pizzaoven op het balkon.